Nieuwe inzichten in de behandeling van epilepsie stonden centraal tijdens verschillende presentaties op het Europese Epilepsie Congres (EEC) in Athene. Neuroloog Hinke van Thuijl van SEIN volgde meerdere sessies over nieuwe anti-aanvalsmedicatie en zag daarbij vooral hoopgevende resultaten voor patiënten met moeilijk behandelbare epilepsie.
Volgens Van Thuijl sprongen twee onderzoeken eruit. Beide studies richtten zich op medicijnen die aangrijpen op kaliumkanalen in hersencellen. Deze kanalen spelen een belangrijke rol bij de elektrische activiteit van neuronen en vormen daarmee een interessant aangrijpingspunt voor nieuwe behandelingen.
Veelbelovende resultaten voor azetukalner
Een van de meest besproken onderzoeken was de fase 3-studie naar azetukalner, een nieuwe behandeling die wordt ontwikkeld door Xenon Pharmaceuticals. In deze internationale studie werden patiënten met focale epilepsie verdeeld over drie groepen: een placebogroep en twee groepen die verschillende doseringen van het middel kregen. Gedurende twaalf weken werd gekeken naar de effecten op het aantal aanvallen. De resultaten waren volgens Van Thuijl opvallend positief. Patiënten die het middel kregen, lieten een duidelijke afname van het aantal aanvallen zien. Gemiddeld werd ongeveer vijftig procent minder aanvallen gerapporteerd ten opzichte van de uitgangssituatie. Daarnaast werd ongeveer tien procent van de deelnemers aanvalsvrij tijdens de studieperiode. Ook het veiligheidsprofiel was bemoedigend. De algemene bijwerkingen waren vergelijkbaar tussen de verschillende onderzoeksgroepen. Wel stopten iets meer deelnemers met de behandeling in de groep die de hoogste dosering kreeg, al ging het daarbij om relatief kleine aantallen. Hoewel de Europese onderzoeksgegevens nog moeten worden gepresenteerd, wordt het middel door veel experts gezien als een van de meest veelbelovende ontwikkelingen binnen het huidige medicatieonderzoek.
Aandacht voor gegeneraliseerde epilepsie
Een tweede studie die veel belangstelling trok, onderzocht het middel opakalim, ontwikkeld door Biohaven. Ook dit medicijn werkt via beïnvloeding van kaliumkanalen. De analyse van de Amerikaanse onderzoeksgegevens loopt nog, maar de eerste resultaten werden tijdens het congres al besproken. Wat Van Thuijl vooral opviel, was dat onderzoekers niet alleen patiënten met focale epilepsie betrokken bij het onderzoek, maar ook aandacht besteedden aan mensen met gegeneraliseerde epilepsie. Deze patiëntengroep is vaak minder vertegenwoordigd in klinische studies vanwege de lagere aantallen patiënten en de uitdagingen bij het uitvoeren van onderzoek. De voorlopige resultaten laten zien dat het middel mogelijk een gunstig effect heeft op het verloop van tonisch-clonische aanvallen. Bij deelnemers die het medicijn gebruikten werd een toename gezien van de periode tussen aanvallen, vergeleken met placebo. Hoewel de onderzochte groepen relatief klein waren, noemt Van Thuijl deze ontwikkeling positief en veelbelovend.
Nieuwe inzichten voor bestaande medicatie
Niet alleen nieuwe middelen stonden in de belangstelling. Ook voor bestaande behandelingen werden belangrijke onderzoeksresultaten gepresenteerd. Van Thuijl bezocht verschillende postersessies over cenobamaat, een medicijn dat inmiddels enkele jaren beschikbaar is voor de behandeling van focale epilepsie. Een van de gepresenteerde analyses keek naar het effect van toevoeging van clobazam aan een behandeling met cenobamaat. De onderzoekers zagen dat patiënten die al profiteerden van cenobamaat in sommige gevallen een verdere afname van het aantal aanvallen bereikten nadat clobazam werd toegevoegd. Dit effect werd waargenomen bij verschillende doseringen van clobazam, waaronder 2,5, 5, 10 en 20 milligram. Volgens Van Thuijl laten deze resultaten zien dat ook binnen bestaande behandelopties nog winst te behalen valt door beter te kijken naar combinaties van medicijnen en de individuele behoeften van patiënten.
Ontwikkelingen geven hoop
Voor Van Thuijl bevestigde het congres dat de ontwikkeling van nieuwe anti-aanvalsmedicatie onverminderd doorgaat. Zowel de resultaten van nieuwe geneesmiddelen als de optimalisatie van bestaande behandelingen bieden perspectief voor mensen bij wie epilepsie nog onvoldoende onder controle is. De gepresenteerde onderzoeken laten zien dat er steeds meer aandacht komt voor gerichte behandelingen, nieuwe werkingsmechanismen en een betere afstemming van medicatie op de individuele patiënt. Daarmee blijft de zoektocht naar effectievere en beter verdraagbare behandelingen een belangrijk thema binnen de epilepsiezorg.
Van 5 tot en met 9 september 2026 vond in Athene het Europese Epilepsie Congres plaats. Tijdens dit internationale congres deelden epilepsiezorgprofessionals uit heel Europa de nieuwste kennis en ontwikkelingen binnen het vakgebied. SepiON deed dagelijks verslag vanuit Athene. In samenwerking met de Nederlandse Liga tegen Epilepsie werden korte interviews gemaakt met deelnemende Nederlandse epilepsiezorgprofessionals.