Epilepsie, periodiek voor professionals december 2006

Actueel

Generiek: gelijkaardig of gelijkwaardig, soms identiek?

Johan van Parys, neuroloog, Theo Rentmeester, neuroloog, Kempenhaeghe, Heeze, Willy Renier, emeritus hoogleraar epileptologie.

In onze maatschappij spelen competentie, competitie en innovatie een grote rol. Wie een vinding heeft gedaan kan octrooi aanvragen. Om een monopoliepositie te voorkomen, is deze juridische bescherming in tijd beperkt. Na het aflopen van het octrooi treedt concurrentie en competitie in volle werking. Waar staan de patiënt en de behandelaar in deze soms hectische marktplaats?


Casuďstiek

Multidisciplinaire behandeling bij complexe casuďstiek

Els Hurenkamp, maatschappelijk werker, Stichting Epilepsie Instellingen Nederland, Zwolle en Henk Pasveer, GZ-psycholoog/psychotherapeut, Samenwerkingsverband Psychologen, Almere.

In de gespecialiseerde epilepsiezorg komen problemen op medisch, maatschappelijk, psychisch en sociaal gebied vaak verstrengeld voor. Zo ook in deze casus. Naast de epilepsie van cliënte is er sprake van cognitieve beperkingen, een gebrek aan sociale vaardigheden en assertiviteit, moeilijkheden in het gezin van herkomst, verstoorde verhoudingen in de leefomgeving, en van persoonlijkheidsproblematiek. In vogelvlucht wordt het beloop van de multidisciplinaire behandeling beschreven, die de meerwaarde van deze benadering bij complexe casuďstiek verduidelijkt.


Wetenschappelijk onderzoek

De bloed-hersenbarričre. Trouwe bondgenoot of meedogenloze tegenstander?

Rob Voskuyl, Stichting Epilepsie Instellingen Nederland, Heemstede en Leiden/Amsterdam Center for Drug Research, Leiden.

De hersenen vormen, letterlijk, het zenuwcentrum van ons lichaam. Ze stellen ons in staat om te zien, te horen, te voelen, te bewegen, te praten, na te denken, mooie stukjes te schrijven, kortom om te leven en ons staande te houden in deze wereld.


Barričres tussen dosis en effect

Elizabeth de Lange, Leiden/Amsterdam Center for drug Research, Leiden.

Komt een anti-epilepticum in adequate concentraties op de plaats van werking in de hersenen? Deze vraag moet eerst beantwoord worden, voordat beoordeeld kan worden of het anti-epilepticum een therapeutisch resultaat teweeg kán brengen. Hier worden de mechanismen besproken die daarbij een rol spelen, zoals het functioneren van de bloedhersenbarričre.


De rol van multidrug transporters in farmacoresistente epilepsie

Erwin van Vliet en Jan Gorter, Stichting Epilepsie Instellingen Nederland, Heemstede en Swammerdam Instituut voor Levenswetenschappen, Center for Neuroscience, Universiteit van Amsterdam, Amsterdam.

Multidrug transporters zijn aanwezig op het endotheel van bloedvaten en lijken een belangrijke rol te spelen bij de verdeling van anti-epileptica in de hersenen. Een toename in de expressie van deze transporters in specifieke gebieden van het epileptisch brein kan leiden tot een verminderde concentratie anti-epileptica. Dit zou een belangrijke oorzaak kunnen zijn van farmacoresistente epilepsie. Het toedienen van specifieke blokkers voor deze transporters kan een nieuwe therapie betekenen in de behandeling van farmacoresistentie.


Een creatieve manier om geneesmiddelen naar de hersenen te brengen

Bert de Boer, Blood-Brain Barrier Research Group, Sectie Farmacologie, Leiden/Amsterdam Center for Drug Research, Leiden en Pieter Gaillard, to-BBB technologies BV, Leiden.

De behandeling van hersenziekten wordt ernstig beperkt doordat geneesmiddelen vaak slecht in de hersenen kunnen doordringen ten gevolge van de aanwezigheid van de bloed-hersenbarričre. In deze bijdrage wordt een nieuwe methode beschreven om geneesmiddelen veilig naar de hersenen te brengen.


Historische wetenswaardigheden

Auguste Marie (1865-1934); medeoprichter van de ILAE

Harry Meinardi, emeritus hoogleraar epileptologie en Paul Eling, Biologische Psychologie, Radboud Universiteit Nijmegen.

Over de meeste oprichters van de internationale Liga is wel het een en ander te vinden. Over een van hen, Auguste Marie, was evenwel niets of nauwelijks iets bekend, noch in de medisch-historische noch in de epilepsieliteratuur. We zijn derhalve op zoek gegaan om een klein portret van hem te kunnen maken.


Proefschriftbesprekingen

Lamotrigine in de dagelijkse praktijk

Charles Deckers, arts/onderzoeker, Stichting Epilepsie Instellingen Nederland, Zwolle.

Op 11 november 2005 promoveerde Pieter Knoester aan de Radboud Universiteit te Nijmegen op zijn proefschrift: ‘Assessment of the value of Lamotrigine in daily practice’. Het was niet eerder gebeurd in Nederland dat een geneesmiddel pas werd vergoed als het volgens protocol werd voorgeschreven.


Mechanismen die ten grondslag liggen aan absence epilepsie

Tineke van Rijn, Biologische Psychologie, Radboud Universiteit Nijmegen.

Op 7 februari 2006 promoveerde Gitte Bouwman bij de Radboud Universiteit Nijmegen op haar proefschrift: ‘GABAergic drugs in WAG/Rij rats – Mechanisms underlying spike and wave discharges’. Zij onderzocht de invloed van GABAerge farmaca op diverse aspecten van piekgolfontladingen in de WAG/Rij-rat, een model voor absence epilepsie. Haar hypothese is dat het optreden van absences samenhangt met het functioneren van I-h-kanalen en dat de effecten van GABAerge farmaca op absences verlopen via deze kanalen.


Verantwoorde epilepsiezorg

Verantwoorde poliklinische zorg door de epilepsieverpleegkundige

Annette Hospes, nurse practitioner epilepsie, Stichting Epilepsie Instellingen Nederland, voorzitter landelijk Platform Epilepsieverpleegkundigen, Carly Jansen, epilepsieverpleegkundige polikliniek Kempenhaeghe en Loes Leenen, epilepsieverpleegkundige polikliniek, onderzoeksverpleegkundige Kempenhaeghe.

De afgelopen tien jaar heeft de functie van epilepsieverpleegkundige op de polikliniek zich ontwikkeld van gespecialiseerd verpleegkundige tot het niveau van ‘advanced practice nurse’. Voor de epilepsieverpleegkundigen staan begeleiding en informatieverstrekking aan epilepsiepatiënten centraal, maar ook medische taken vormen een steeds vaker terugkerend onderdeel van hun werkzaamheden.


Ingezonden berichten

Subsidies voor onderzoeken in 2007


De collecte en de donateurs van het Nationaal Epilepsie Fonds maken wetenschappelijk onderzoek naar epilepsie mogelijk. Uit de vele aanvragen selecteert de Wetenschappelijke Adviesraad van het fonds elk jaar de meest veelbelovende onderzoeksprojecten. Dit jaar zijn vier nieuwe projecten goedgekeurd.