Epilepsie, periodiek voor professionals december 2007

Casuďstiek

Benigne rolandische epilepsie met een zeldzaam verloop

Joost Nicolai, kinderneuroloog, neurologie, academisch ziekenhuis Maastricht.

In deze casus wordt een jongen beschreven met, in eerste instantie, het beeld van een benigne rolandische epilepsie. Geleidelijk aan ontwikkelt hij echter episoden met aanvallen van steeds verschillende origine die gepaard gaan met een ernstige cognitieve achteruitgang.


Wetenschappelijk onderzoek

Immunologische aspecten van epilepsie

Marian Majoie, neuroloog, Kempenhaeghe en onderzoeksinstituut Hersenen en Gedrag, Universiteit Maastricht.

Het immuunsysteem beoogt het organisme te beschermen tegen externe schadelijke invloeden, zoals tegen toxische stoffen en infecties. Het speelt een belangrijke rol in de handhaving van het antigene evenwicht door cellen te elimineren die zijn veranderd en daardoor als vreemd worden gezien (Antel et al., 2005).


Antilichamen tegen calcium- en kaliumkanalen bij epilepsie

Marian Majoie, Kempenhaeghe, Heeze, en Mark de Baets, Instituut Hersenen en gedrag, Universiteit Maastricht en Willy Renier, neurologie, Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis, Nijmegen.

Recent onderzoek steunt het idee dat immuunprocessen een rol spelen bij functiestoornissen in de hersenen. De opvatting dat de hersenen hiertegen beschermd zouden zijn door de bloedhersenbarričre verliest terrein. Dat sommige vormen van epilepsie veroorzaakt worden door een immunologische reactie gericht tegen de lichaamseigen calcium- en kaliumkanalen wordt niet langer uitgesloten.


Nervus vagus stimulatie en neuro-immuunmodulatie

Kim Rijkers, Willem Berfelo, Jacques Hulsman en Marian Majoie, neurochirurgie, en onderzoeksinstituut Hersenen en Gedrag, Universiteit Maastricht, Kempenhaeghe, Heeze.

Nervus vagus stimulatie wordt toegepast als therapie voor patiënten met refractaire epilepsie. Het werkingsmechanisme berust mogelijk op een neuro-immuunmodulerend effect. Bij patiënten met epilepsie zijn de pro-inflammatoire cytokines verhoogd. De hypothese is dat deze cytokines onder invloed van stimulatie van de nervus vagus normaliseren, en tevens dat neuroprotectieve metabolieten van serotonine toenemen en neurotoxische metabolieten afnemen.


Ontstekingsprocessen in experimentele en humane epilepsie

Jan Gorter, Stichting Epilepsie Instellingen Nederland, Heemstede en Swammerdam Instituut voor Levenswetenschappen, Center for Neuroscience en Eleonora Aronica, (neuro)pathologie, Academisch Medisch Centrum, Universiteit van Amsterdam.

Het proces van de epileptogenese en de mechanismen die daaraan ten grondslag liggen zijn nog onvoldoende bekend. Er zijn echter aanwijzingen vanuit zowel experimenteel als klinisch onderzoek dat ontstekingsprocessen in het brein een rol kunnen spelen. Een gedetailleerde karakteristiek van deze ontstekingsprocessen tijdens de epileptogenese en de identificatie van specifieke ‘schadelijke’ ontstekingsroutes kunnen mogelijk leiden tot het ontwikkelen van nieuwe therapeutische strategieën die de epileptogenese kunnen beďnvloeden en de progressie van epilepsie kunnen afremmen.


Historische wetenswaardigheden

Paul Samt over de 'psychisch equivalente'aanval, een vergeten term

Paul Eling, universitair hoofddocent, Biologische Psychologie, Radboud Universiteit, en
Willy Renier, emeritus hoogleraar Epileptologie, Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis, Nijmegen.

Waar ligt de grens tussen neurologie en psychiatrie? Hoe moeilijk die vraag is blijkt ook op het terrein van de epilepsie. Epilepsie kan gepaard gaan met psychiatrische verschijnselen, maar er kan ook sprake zijn van gedragsafwijkingen die zelf de epileptische aanval zijn. Dat betoogde Paul Samt in 1875.


Verantwoorde epilepsiezorg

De hellingshoek van het vergeten

Loretta van Iterson, neuropsychologe, psychologie, Stichting Epilepsie Instellingen Nederland, Heemstede en Judith Broekhuis, project ‘Lifestyle meets handicap’, Wenen.

Bij psychologie worden regelmatig kinderen met epilepsie aangemeld die slecht leren en onthouden. Wanneer kinderen meer kansen zouden krijgen om verbaal materiaal (een verhaal) te leren, zouden ze het dan op termijn beter onthouden? Er werd een taak ontwikkeld waarmee dit kon worden onderzocht. De eerste gegevens suggereren dat het ook bij kinderen met epilepsie lukt om te leren te onthouden.


Proefschriftbesprekingen

Nieuw gebruik van kwantitatieve MRI bij epilepsie

Walter Backes, klinisch fysicus, radiologie, academisch ziekenhuis Maastricht.

Op 7 juni 2007 promoveerde Jaap Jansen aan de Technische Universiteit Eindhoven op zijn proefschrift: Quantitative Magnetic Resonance Techniques in Epilepsy1. Nieuwe toepassingen van deze techniek geven meer zicht op de gevolgen van epilepsie voor het brein.


Celtherapie voor temporaalkwab bij epilepsie

Kristl Vonck, neuroloog, Referentiecentrum voor Refractaire Epilepsie, Laboratorium voor Klinische en Experimentele Neurofysiologie, Universiteit Gent.

Robrecht Raedt verdedigde op 24 augustus 2007 zijn proefschrift ‘Cell therapy for temporal lobe epilepsy: feasibility of cell transplantation versus modulation of endogenous neurogenesis’ aan de Universiteit Gent1. De vraag die in zijn studie centraal stond was: kan het implanteren of het moduleren van stamcellen in de epileptogene regio een rol spelen in de ontwikkeling van nieuwe behandelingsmethoden voor epilepsie?


Het tijdschrift kunt u hieronder openen

Epilepsie, periodiek voor professionals (maart 2012)