Epilepsie, periodiek voor professionals maart 2009

CasuÔstiek

Prechirurgisch ingrijpen bij een temporaal laaggradig glioom

Door: Cyrille Ferrier, klinische neurofysiologie, Universitair Medisch Centrum, Utrecht.

Een 46-jarige man met symptomatische epilepsie en een tumor in de linker temporaalkwab krijgt voorrang in het traject voor prechirurgische evaluatie. Er is geen sprake van medicamenteus onbehandelbare epilepsie en ook niet van tumorprogressie. De beslissing om te opereren is daarom controversieel, met argumenten voor en tegen operatie.


Verantwoorde epilepsiezorg

Primaire hersentumoren en epilepsiezorg

Door: Jaap Reijneveld, neurologie, VU Medisch Centrum en Academisch Medisch Centrum, Amsterdam.
Gastredacteur Jaap Reijneveld

Dr. Jacob Cornelis (Jaap) Reijneveld is neuroloog en staflid van de afdeling neurologie van zowel het VU Medisch Centrum (VUmc) als het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam. In beide ziekenhuizen behandelt hij vooral patiŽnten met primaire hersentumoren en hersenmetastasen. Daarnaast is hij coŲrdinator van een aantal studies naar cognitieve stoornissen en epilepsie, en beslissingen omtrent het levenseinde bij patiŽnten met primaire hersentumoren. Ook is hij betrokken bij translationeel onderzoek en een aantal klinische trials bij patiŽnten met primaire hersentumoren. Dr. Reijneveld is opgeleid tot neuroloog in het Universitair Medisch Centrum (UMC) Utrecht, waar hij in 2003 ook promoveerde op een neuro-oncologisch proefschrift.


Behandeling van epilepsie bij hersentumoren

Door: Melanie van Breemen en Charles Vecht, Medisch Centrum Haaglanden, Den Haag.

Bij het toedienen van anti-epileptica aan patiŽnten met hersentumoren dient rekening te worden gehouden met speciale omstandigheden. Op de eerste plaats met de specifieke vorm van de epilepsie, die afhankelijk is van het type tumor, maar ook met therapieresistentie en de interactie met de voor hersentumoren specifieke behandeling met chemotherapeutica.


Epilepsiechirurgische benadering van laaggradige gliomen

Door: Philip de Witt Hamer en Hans Baayen, neurochirugie, Neurochirurgisch Centrum Amsterdam, locatie VU Medisch Centrum.

Voor patiŽnten met epilepsie en een glioom dis het doel van operatieve behandeling drieledig: minimaliseren van het risico op permanente neurologisch uitval of beschadigingen, maximaliseren van de kans op aanvalsvrijheid en maximaliseren van de tumorresectie. Voor het lokaliseren van de epileptogene zone, van de tumormarges en van essentiŽle structuren zijn verschillende technieken voorhanden. Voor een optimaal resultaat is zowel epileptologische als neuro-oncologische expertise vereist.


Wetenschappelijk onderzoek

Lange termijn effecten van febriele convulsies in de neonatale rat

Door: Evi Lemmens, Olaf Schijns, Kim Rijkers, Julia Mescheriakova, Xander van Wijk, Govert Hoogland, neurochirurgie en 'School of Mental Health and Neurosciences', Universitair Medisch Centrum Maastricht, 'European Graduate School of Neuroscience', Maastricht en Emile Beuls, morfologie, Universiteit Hasselt, Diepenbeek, BelgiŽ.

Febriele convulsies zijn epileptische aanvallen die optreden tijdens hoge koorts en die voorkomen bij 2 tot 4 procent van de kinderen jonger dan vijf jaar. Uit case reports, epidemiologische en retrospectieve studies blijkt dat een deel van de patiŽnten een verhoogde kans heeft om later epilepsie te krijgen. Echter het effect van febriele convulsies op de hersenontwikkeling is grotendeels onbekend.


Proefschriftbesprekingen

Versnellingsmeters voor de detectie van aanvallen

Door: Johan Arends, Kempenhaeghe, neurologie, Heeze.

Het proefschrift van Tamara Nijsen beschrijft het herkennen van motorische epilepsieaanvallen door het meten en analyseren van specifieke bewegingen. Deze worden geregistreerd via versnellingsmeters. In deze studie werd een methode voor automatische detectie ontwikkeld, waarbij eerst een beweging wordt vastgesteld, waarna deze wordt geclassificeerd als myoclonisch, tonisch of overig.


Over het ontstaan van absence epilepsie

Door: Gilles van Luijtelaar, Donderscentrum voor Cognitie, Radbout Universiteit Nijmegen.

Op 23 december 2008 promoveerde Evgenia Sitnikova aan de Radboud Universiteit Nijmegen op haar proefschrift 'Thalamo-cortical mechanisms of sleep spindles and spike-wave discharges in WAG/Rij rats. Disclosing information hidden in the electroencephalogram'. Dit proefschrift beschrijft onderzoek naar het ontstaan van absence epilepsie, een vorm van epilepsie die vooral bij kinderen voorkomt. De relatie tussen slaapspoelen en epileptiforme ontladingen lijkt minder sterk dan gedacht.


Over het begrip 'hystero-epilepsie'

Door: Paul Eling en Wenneke Meerstadt, Donderscentrum voor Cognitie, Radboud Universiteit Nijmegen en Willy Renier, emiritus hoogleraar Epileptologie, Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, Nijmegen.

Eťn van de moeilijkste problemen in de epileptologie is wel het diagnosticeren van aanvallen die bestaan uit afwijkend gedrag waarbij het onduidelijk blijft of de aanval psychogeen of neurogeen is. In feite is dat een oud probleem dat in het midden van de negentiende eeuw in Frankrijk tot veel discussie heeft geleid en tot de invoering van de term
Ďhystero-epilepsieí.


Ingezonden berichten

Anti-epileptica en rijgeschiktheid: nieuwe maatregelen

Door: Gerrit-Jan de Haan, neurologie, Nederlandse Liga tegen Epilepsie, Stichting Epilepsie Instellingen Nederland, Heemstede.

Half december 2008 zijn de richtlijnen bijgesteld voor rijgeschiktheid van mensen die medicijnen slikken. Als gevolg daarvan mogen plotseling duizenden mensen met epilepsie niet meer autorijden. Er werd altijd van uitgegaan dat anti-epileptica alleen in de eerste weken een nadelig effect op de rijvaardigheid hebben, maar dat de dempende effecten snel verdwijnen en men vervolgens veilig kan autorijden. Het motto was altijd dat de ziekte ernstiger is dan de geneesmiddelen die er voor bestaan. Maar door de nieuwe maatregelen geldt ook het chronisch gebruik van een aantal medicijnen als riskant. Het is niet duidelijk waardoor de beleidsverandering is ingegeven; er zijn geen nieuwe onderzoeksgegevens die de risicoís onderschrijven.