Epilepsie, periodiek voor professionals september 2018

Actueel

Van Ďgissen en missení naar een patiŽntgerichte behandeling: de inzet van de pluripotente stamceltec

Jurgen Schelhaas, Judith Verhoeven, Marian Majoie, Joost Nicolai, Eline van Hugte, Monica Frega, Nael Nadif Kasri en Hans van Bokhoven

 

Het Epilepsiefonds en ZonMw hebben recent een subsidie verleend aan een onderzoeksgroep van het Radboudumc,
het Maastricht UMC+ en Kempenhaeghe voor het ontwikkelen van een nieuwe techniek die een belangrijke stap kan
zijn in de evolutie van een algemene, ziekte-georiënteerde behandeling naar een specifieke, op de patiënt afgestemde
behandeling. In deze bijdrage wordt nader ingegaan op de inhoud van het onderzoek.

Het Epilepsiefonds en ZonMw hebben recent een subsidie verleend aan een onderzoeksgroep van het Radboud umc, het Maastricht UMC+ en Kempenhaeghe voor het ontwikkelen van een nieuwe techniek die een belangrijke stap kan zijn in de evolutie van een algemene, ziekte-georiënteerde behandeling naar een specifieke, op de patiënt afgestemde behandeling. In deze bijdrage wordt nader ingegaan op de inhoud van het onderzoek.

 


Wetenschappelijk onderzoek

Het belang van nachtelijke aanvalsdetectie

Johan Arends en Frans Leijten

 

Het detecteren van epileptische aanvallen is vooral van belang
tijdens de nacht. In deze periode is geen goede observatie
mogelijk en treden relatief veel aanvallen op. Ook kan
plotselinge dood door epilepsie optreden (Sudden Unexpected
Death in Epilepsy, SUDEP). Daarom is er behoefte
aan een alarmeringssysteem voor nachtelijke epileptische
aanvallen. Dat geldt voor de chronische professionele zorg,
met personeelstekorten in de nacht, en voor ouders van
een kind met nachtelijke aanvallen. Uit EEG-registraties
blijkt dat patiënten hun nachtelijke aanvalsfrequentie
onderschatten, terwijl verwanten vaak het gevoel hebben
dat er een gebrek is aan controle wanneer de persoon met
een epileptische aanval hulp nodig heeft.

Het detecteren van epileptische aanvallen is vooral van belang tijdens de nacht. In deze periode is geen goede observatie mogelijk en treden relatief veel aanvallen op. Ook kan plotselinge dood door epilepsie optreden (Sudden Unexpected Death in Epilepsy, SUDEP). Daarom is er behoefte aan een alarmeringssysteem voor nachtelijke epileptische aanvallen. Dat geldt voor de chronische professionele zorg, met personeelstekorten in de nacht, en voor ouders van een kind met nachtelijke aanvallen. Uit EEG-registraties blijkt dat patiënten hun nachtelijke aanvalsfrequentie onderschatten, terwijl verwanten vaak het gevoel hebben dat er een gebrek is aan controle wanneer de persoon met een epileptische aanval hulp nodig heeft.

 


Aanvalsdetectie bij kinderen thuis: het PROMISE-onderzoek

Anouk van Westrhenen en Roland Thijs

 

‘Promoting implementation of seizure detection devices in epilepsy care’, dat is het PROMISE-onderzoek. Voor het
eerst worden drie verschillende nachtelijke aanvalsdetectoren in de thuissituatie onderzocht. De NightWatch integreert
sensoren voor de detectie van hartslag en beweging in een armband, terwijl video- en audiodetectoren op afstand
detecteren. Het doel van PROMISE is deze hulpmiddelen te testen bij kinderen met refractaire epilepsie.

‘Promoting implementation of seizure detection devices in epilepsy care’, dat is het PROMISE-onderzoek. Voor het eerst worden drie verschillende nachtelijke aanvalsdetectoren in de thuissituatie onderzocht. De NightWatch integreertsensoren voor de detectie van hartslag en beweging in een armband, terwijl video- en audiodetectoren op afstand detecteren. Het doel van PROMISE is deze hulpmiddelen te testen bij kinderen met refractaire epilepsie.

 


Automatische detectie van convulsieve aanvallen met video

Evelien Geertsema en Stiliyan Kalitzin

 

Gevaarlijke epileptische aanvallen automatisch detecteren zonder apparaten en draden aan of bij de persoon? Het kan
met een simpele videocamera en een algoritme, of rekenprogramma, dat de beelden analyseert. In een recente studie
lieten onderzoekers hun algoritme los op lange, ononderbroken video-opnames met daarin een groot aantal epileptische
aanvallen die in de thuissituatie werden geregistreerd. Ze lieten zien dat het algoritme gevaarlijke epileptische
aanvallen in de nacht kan detecteren en mogelijk de veiligheid van mensen met deze aanvallen kan vergroten.

Gevaarlijke epileptische aanvallen automatisch detecteren zonder apparaten en draden aan of bij de persoon? Het kan met een simpele videocamera en een algoritme, of rekenprogramma, dat de beelden analyseert. In een recente studie lieten onderzoekers hun algoritme los op lange, ononderbroken video-opnames met daarin een groot aantal epileptische aanvallen die in de thuissituatie werden geregistreerd. Ze lieten zien dat het algoritme gevaarlijke epileptischeaanvallen in de nacht kan detecteren en mogelijk de veiligheid van mensen met deze aanvallen kan vergroten.

 


Richtlijnontwikkeling over aanvalsdetectie

Anouk Uiterwijk en Richard Lazeron

 

De richtlijn Epilepsie wordt jaarlijks geactualiseerd. De laatste jaren is er een enorme ontwikkeling op het gebied van
aanvalsdetectie bij patiënten met epilepsie. Hierover is echter nog vrijwel niets opgenomen in de richtlijn. In 2019 zal
een nieuwe module over aanvalsdetectie in de richtlijn Epilepsie verschijnen. In deze bijdrage wordt besproken hoe
deze nieuwe module tot stand komt.

De richtlijn Epilepsie wordt jaarlijks geactualiseerd. De laatste jaren is er een enorme ontwikkeling op het gebied van aanvalsdetectie bij patiënten met epilepsie. Hierover is echter nog vrijwel niets opgenomen in de richtlijn. In 2019 zale en nieuwe module over aanvalsdetectie in de richtlijn Epilepsie verschijnen. In deze bijdrage wordt besproken hoe deze nieuwe module tot stand komt.

 


Historische wetenswaardigheden

De eerste reeks callosotomieŽn

Paul Eling en Willy Renier

In 1939 werd voor het eerst systematisch geprobeerd het ontstaan van een gegeneraliseerde aanval te voorkomen door het corpus callosum door te snijden. In deze bijdrage worden de klinische observaties beschreven die hebben geleid tot callosotomie als ingreep om verspreiding van epileptische activiteit tegen te gaan. Er worden hierbij ook enkele kanttekeningen geplaatst.


Verantwoorde epilepsiezorg

Aanvalsvrij; stoppen of doorgaan met anti-epileptica?

Kees Braun

 

Wanneer is de epilepsie over? Moet ik doorgaan met antiepileptica?
Hoe lang moet ik na epilepsiechirurgie wachten
met medicatieafbouw? Wanneer aanvalsvrijheid is
bereikt, worden deze vragen vaak door patiënten of ouders
aan de behandelaar gesteld. Een goed gefundeerd antwoord
ontbreekt echter.

Wanneer is de epilepsie over? Moet ik doorgaan met antiepileptica? Hoe lang moet ik na epilepsiechirurgie wachten met medicatieafbouw? Wanneer aanvalsvrijheid is bereikt, worden deze vragen vaak door patiënten of ouders aan de behandelaar gesteld. Een goed gefundeerd antwoord ontbreekt echter.

 


Vroege medicatie-afbouw na kinderepilepsiechirurgie: veilig en voordelig

Kim Boshuisen, Cuno Uiterwaal, Kees Braun

 

In de loop van de tijd is de visie ten aanzien van afbouw van anti-epileptica na kinderepilepsiechirurgie veranderd.
Hier wordt het onderzoek beschreven dat is gedaan naar het effect van afbouw van anti-epileptica bij deze kinderen.
Ook wordt aangegeven hoe het resultaat van dit onderzoek heeft bijgedragen aan de verandering van het postoperatieve
medicatiebeleid.

In de loop van de tijd is de visie ten aanzien van afbouw van anti-epileptica na kinderepilepsiechirurgie veranderd. Hier wordt het onderzoek beschreven dat is gedaan naar het effect van afbouw van anti-epileptica bij deze kinderen. Ook wordt aangegeven hoe het resultaat van dit onderzoek heeft bijgedragen aan de verandering van het postoperatieve medicatiebeleid.


Een predictiemodel voor de kans op recidief-aanvallen

Herm Lamberink, Karin Geleijns, Willem Otte, Kees Braun

 

Van de mensen die baat hebben bij medicatie en aanvalsvrij worden kan een groot deel na enige tijd de therapie staken
zonder dat aanvallen terugkeren. Dit roept meteen twee vragen op: (1) wie kan veilig de anti-epileptica staken en (2) hoe
lang dient men te wachten voordat de medicatie afgebouwd kan worden? Om elk van deze vragen te beantwoorden
werden twee predictiemodellen ontwikkeld. Deze modellen en het resultaat van toepassing hiervan worden hier
besproken.

Van de mensen die baat hebben bij medicatie en aanvalsvrij worden kan een groot deel na enige tijd de therapie staken zonder dat aanvallen terugkeren. Dit roept meteen twee vragen op: (1) wie kan veilig de anti-epileptica staken en (2) hoe lang dient men te wachten voordat de medicatie afgebouwd kan worden? Om elk van deze vragen te beantwoorden werden twee predictiemodellen ontwikkeld. Deze modellen en het resultaat van toepassing hiervan worden hier besproken.

 


Proefschriftbesprekingen

Op weg naar efficiŽnte zorg waar de patiŽnt centraal staat

Reina de Kinderen

 

Op weg naar efficiënte zorg
waar de patiënt centraal staat
Op woensdag 5 juli 2017 promoveerde Ben Wijnen aan de Universiteit van Maastricht op het proefschrift Health
Technology Assessment in Epilepsy - moving towards patient-centered, efficient care,1 Het proefschrift beschrijft 1)
methodologische aspecten en voorkeurstudies in Health Technology Assessment binnen het veld van de epilepsie en
2) economische evaluaties binnen het veld van de epilepsie.

Op woensdag 5 juli 2017 promoveerde Ben Wijnen aan de Universiteit van Maastricht op het proefschrift Health Technology Assessment in Epilepsy - moving towards patient-centered, efficient care. Het proefschrift beschrijft 1) methodologische aspecten en voorkeurstudies in Health Technology Assessment binnen het veld van de epilepsie en 2) economische evaluaties binnen het veld van de epilepsie.

 


Medische data-analyse voor minimaal invasieve behandeling van epilepsie

Pauly Ossenblok, Andrea Fuster en Remco Duits

 

Stephan Meesters promoveerde op 29 maart 2018 aan de Technische Universiteit Eindhoven op het proefschrift
Functional and structural methods for minimally invasive treatment of epilepsy1. Zijn proefschrift beschrijft de ontwikkeling
van analysemethoden voor functionele en structurele beeldvorming ter ondersteuning van een minimaal
invasieve behandeling van patiënten met epilepsie die niet goed reageren op anti-epileptica.

Stephan Meesters promoveerde op 29 maart 2018 aan de Technische Universiteit Eindhoven op het proefschrift Functional and structural methods for minimally invasive treatment of epilepsy. Zijn proefschrift beschrijft de ontwikkeling van analysemethoden voor functionele en structurele beeldvorming ter ondersteuning van een minimaal invasieve behandeling van patiënten met epilepsie die niet goed reageren op anti-epileptica.


Epilepsie, periodiek voor professionals (september 2018)

Klik hier om het tijdschrift te openen