Epilepsie, periodiek voor professionals december 2017

Themanummer: Comorbiditeit van epilepsie



Classificatie van epileptische aanvallen en epilepsie: de Ned. versie van de ILAE- classificatie

Vincent Roelfsema, Frans Leijten, Floor Jansen, Marian Majoie

 

In 2017 heeft de International League Against Epilepsy twee nieuwe classificaties gepubliceerd, voor zowel epileptische
aanvallen als voor de indeling van epilepsie. Het doel van deze classificaties is om een meer transparante terminologie
te hanteren in de klinische zorg en in onderwijs en onderzoek. Hier wordt een Nederlandstalige versie van de nieuwe
classificatie beschreven en wordt aangegeven hoe deze te gebruiken en welke termen uit de voorgaande classificaties
komen te vervallen.

In 2017 heeft de International League Against Epilepsy twee nieuwe classificaties gepubliceerd, voor zowel epileptische aanvallen als voor de indeling van epilepsie. Het doel van deze classificaties is om een meer transparante terminologie te hanteren in de klinische zorg en in onderwijs en onderzoek. Hier wordt een Nederlandstalige versie van de nieuwe classificatie beschreven en wordt aangegeven hoe deze te gebruiken en welke termen uit de voorgaande classificaties komen te vervallen.


CasuÔstiek: cognitieve problematiek bij epilepsie

Hilde Braakman

 

Cognitieve stoornissen zijn de meest voorkomende comorbiditeit
bij patiënten met epilepsie, waarbij geheugenproblemen,
mentale traagheid en aandachtstoornissen de
meest gerapporteerde cognitieve stoornissen zijn (Trimble
& Dodson, 1994). De cognitieve stoornissen zijn vaak meer
invaliderend voor de patiënt dan de epileptische aanvallen
zelf.

Cognitieve stoornissen zijn de meest voorkomende comorbiditeit bij patiënten met epilepsie, waarbij geheugenproblemen, mentale traagheid en aandachtstoornissen de meest gerapporteerde cognitieve stoornissen zijn (Trimble & Dodson, 1994). De cognitieve stoornissen zijn vaak meer invaliderend voor de patiënt dan de epileptische aanvallen zelf.

 


Casus: taalonderzoek bij een kind met het Landau-Kleffnersyndroom

Loretta van Iterson

 

Het syndroom van Landau-Kleffner is een epilepsiesyndroom op de kinderleeftijd dat zich kenmerkt door verlies van
eerder verworven taal. Niet alle kinderen hebben daarbij ook klinisch waarneembare epileptische aanvallen. Het beeld
kent vele verschillende gradaties van ernst. Sommige kinderen verliezen enige taal en herstellen daarna aardig, bij
anderen is het verlies aan taal volledig. In deze bijdrage wordt het taalonderzoek beschreven bij een begaafd kind, bij
wie de taal nagenoeg volledig verloren was gegaan.

Het syndroom van Landau-Kleffner is een epilepsiesyndroom op de kinderleeftijd dat zich kenmerkt door verlies van eerder verworven taal. Niet alle kinderen hebben daarbij ook klinisch waarneembare epileptische aanvallen. Het beeld kent vele verschillende gradaties van ernst. Sommige kinderen verliezen enige taal en herstellen daarna aardig, bij anderen is het verlies aan taal volledig. In deze bijdrage wordt het taalonderzoek beschreven bij een begaafd kind, bij wie de taal nagenoeg volledig verloren was gegaan.


Casus: cognitieve stoornissen als gevolg van het gebruik van anti-epileptica

Claudette van Gaal, Jos Hendriksen, Hilde Braakman

 

De bijwerkingen van anti-epileptica op het centrale zenuwstelsel en dus op het neurocognitieve functioneren vormen
een belangrijke factor bij het ontstaan van cognitieve stoornissen. Deze casus illustreert het belang van het tijdig
herkennen van cognitieve stoornissen en achteruitgang (deterioratie) van schoolprestaties.

De bijwerkingen van anti-epileptica op het centrale zenuwstelsel en dus op het neurocognitieve functioneren vormen een belangrijke factor bij het ontstaan van cognitieve stoornissen. Deze casus illustreert het belang van het tijdig herkennen van cognitieve stoornissen en achteruitgang (deterioratie) van schoolprestaties.


Casus: cognitieve problematiek bij kinderen met absenceepilepsie

Eric Fonseca Wald, Sylvia Klinkenberg, Jeroen Vermeulen, Jos Hendriksen, MariŽtte Debeij-van Hall

 

Er zijn steeds meer aanwijzingen voor cognitieve comorbiditeit bij kinderen met absence-epilepsie. Dit kan impact
hebben op het functioneren op school en het emotionele welbevinden. De cognitieve problemen kunnen divers
zijn en lijken deels onafhankelijk te zijn van de impact van absences en van de behandeling. Uit deze casus blijkt
dat het verrichten van laagdrempelig neuropsychologisch onderzoek naast medisch onderzoek van toegevoegde
waarde is.

Er zijn steeds meer aanwijzingen voor cognitieve comorbiditeit bij kinderen met absence-epilepsie. Dit kan impact hebben op het functioneren op school en het emotionele welbevinden. De cognitieve problemen kunnen divers zijn en lijken deels onafhankelijk te zijn van de impact van absences en van de behandeling. Uit deze casus blijkt dat het verrichten van laagdrempelig neuropsychologisch onderzoek naast medisch onderzoek van toegevoegde waarde is.


Epilepsie en psychose: een retrospectieve studie

Anne Duijmelinck, Mebeline Boon, Marian Majoie

 

Dit is een verslag van een beschrijvende retrospectieve studie, die meer inzicht toont in patiënten met epilepsie die een
psychose hebben doorgemaakt. Zowel de incidentie en prevalentie als verschillende karakteristieken van de patiënten
met epilepsie en een psychose zijn bekeken om een goed beeld te krijgen van deze patiëntengroep.

Dit is een verslag van een beschrijvende retrospectieve studie, die meer inzicht toont in patiënten met epilepsie die een psychose hebben doorgemaakt. Zowel de incidentie en prevalentie als verschillende karakteristieken van de patiënten met epilepsie en een psychose zijn bekeken om een goed beeld te krijgen van deze patiëntengroep.

 


Dyslexie als comorbiditeit bij kinderen met epilepsie

Loretta van Iterson

 

Leesproblemen en dyslexie komen voor als comorbiditeit bij kinderen met epilepsie. De diagnose dyslexie wordt
gesteld aan de hand van de diagnostische richtlijnen van de Stichting Dyslexie Nederland. Dat deze richtlijnen een
neurologische stoornis als exclusiecriterium voor dyslexie noemen, veroorzaakt onrust bij psychodiagnostici in het
veld. De vraag die in deze bijdrage aan de orde gesteld wordt is daarom: kan de diagnose dyslexie gesteld worden bij
kinderen bij epilepsie?

Leesproblemen en dyslexie komen voor als comorbiditeit bij kinderen met epilepsie. De diagnose dyslexie wordt gesteld aan de hand van de diagnostische richtlijnen van de Stichting Dyslexie Nederland. Dat deze richtlijnen een neurologische stoornis als exclusiecriterium voor dyslexie noemen, veroorzaakt onrust bij psychodiagnostici in het veld. De vraag die in deze bijdrage aan de orde gesteld wordt is daarom: kan de diagnose dyslexie gesteld worden bij kinderen bij epilepsie?

 


Cognitieve en gedragsmatige aspecten van het ketogeen dieet

Dominique IJff, DaniŽlle Lambrechts

 

Bij patiënten met epilepsie die niet aanvalsvrij worden met behulp van medicamenteuze behandeling, kunnen nietfarmacologische
behandelingsopties worden overwogen. Het ketogeen dieet wordt beschouwd als een effectieve
behandeling bij kinderen na het falen van twee of meer anti-epileptica. In deze bijdrage worden de gedragsmatige
en cognitieve effecten van het ketogeen dieet bij kinderen en adolescenten met refractaire epilepsie besproken.

Bij patiënten met epilepsie die niet aanvalsvrij worden met behulp van medicamenteuze behandeling, kunnen niet  farmacologische behandelingsopties worden overwogen. Het ketogeen dieet wordt beschouwd als een effectieve behandeling bij kinderen na het falen van twee of meer anti-epileptica. In deze bijdrage worden de gedragsmatige en cognitieve effecten van het ketogeen dieet bij kinderen en adolescenten met refractaire epilepsie besproken.


Cognitieve bijwerkingen van anti-epileptica: neuropsychologisch en beeldvormend onderzoek

Richard Lazeron, Jaap Jansen

 

In een duaal onderzoeksproject werden patiënten met epilepsie en cognitieve problemen onderzocht. Neuropsycholoog
Dominique IJff evalueerde de cognitieve bijwerkingen van enkele anti-epileptica en van het ketogeen dieet in de klinische
praktijk1. In nauwe samenwerking met dit onderzoek onderzocht biomedisch technoloog Tamar van Veenendaal
de samenhang tussen langdurig gebruik van anti-epileptica, cognitieve problemen en netwerkanalyse van functionele
beeldvorming2. In deze bijdrage een verslag hiervan.

In een duaal onderzoeksproject werden patiënten met epilepsie en cognitieve problemen onderzocht. Neuropsycholoog Dominique IJff evalueerde de cognitieve bijwerkingen van enkele anti-epileptica en van het ketogeen dieet in de klinische praktijk. In nauwe samenwerking met dit onderzoek onderzocht biomedisch technoloog Tamar van Veenendaalde samenhang tussen langdurig gebruik van anti-epileptica, cognitieve problemen en netwerkanalyse van functionele beeldvorming. In deze bijdrage een verslag hiervan.


Multidisciplinaire polikliniek voor ouderen met epilepsie

Jolanda van Omme-van Laarhoven, Renťe Dabekaussen-Spiering, Anja Machielse, Ariane Bour, Anneke Rampen, Francis Tan, Bert Aldenkamp, Anton de Louw

 

De incidentie van epilepsie onder ouderen stijgt. Qua diagnostiek en behandeling verschilt deze groep van kinderen en
volwassen vanwege (leeftijdsafhankelijke) factoren als complexe comorbiditeit, polyfarmacie en levensfase-gebonden
psychosociale problematiek. Een multidisciplinaire aanpak is noodzakelijk om de zorg voor ouderen met epilepsie te
optimaliseren. Om deze reden is er binnen Kempenhaeghe een ‘ouderenpoli’ gestart.

De incidentie van epilepsie onder ouderen stijgt. Qua diagnostiek en behandeling verschilt deze groep van kinderen en volwassen vanwege (leeftijdsafhankelijke) factoren als complexe comorbiditeit, polyfarmacie en levensfase-gebonden psychosociale problematiek. Een multidisciplinaire aanpak is noodzakelijk om de zorg voor ouderen met epilepsie te optimaliseren. Om deze reden is er binnen Kempenhaeghe een ‘ouderenpoli’ gestart.


Epilepsie, periodiek voor professionals (december 2017)

Klik hier om het bestand te openen.